Het Blauwe Meisje

Exposities: Breda Photo 2003, GGZ Hart voor Brabant. Genomineerd PANL Award 2003.

Bij ‘Het blauwe meisje’ van Gerdien Wolthaus Paauw

In haar gedicht ‘Het ezeltje’ (1940) beschrijft Maria Vasalis de schok die de plotselinge confrontatie met een jonge ezel bij haar teweegbrengt. Zoals hij daar staat, op hoge benen, met trots gelaat en ‘lange ambren ogen’ waaruit een ‘onpartijdige blik’ spreekt, confronteert het dier haar met een voorgoed verloren gegane periode uit haar leven: haar jeugd. Ze herkent bij de ezel diens ‘gaafheid en zachtzinngheid, onzware ernst en droomrigheid’, waaraan ze nog slechts met pijn of op z’n minst weemoed kan terugdenken, in de wetenschap deze nooit te zullen herwinnen.

Iets dergelijks roept ook ‘Het blauwe meisje’, de foto van Gerdien Wolthaus Paauw, in eerste instantie bij de beschouwer op. Het meer dan levensgrote meisjesportret lijkt je met twee staalblauwe kijkers recht in de ogen te kijken. Een volgend moment realiseer je je dat ze dwars door je heen kijkt.

Waar het ezeltje van Vasalis echter symbool staat voor ongereptheid en onschuld, is met ‘het blauwe meisje’ meer aan de hand. Hoewel ze hooguit 6 jaar is, roept haar starende, enigszins verwrongen blik een ongemakkelijk gevoel op bij de kijker. Naast een zweem van jeugdige onbevangenheid, onschuld en kwetsbaarheid verraadt haar gelaat tegelijkertijd iets anders: een zekere ongenaakbaarheid en levenservaring die haaks staan op voornoemde eigenschappen.

Door tussen haar model en lens een plaat van waterglas te plaatsen manipuleert en vervormt Wolthaus Paauw moedwillig de gelaatstrekken van de geportretteerde. Hiermee lijkt de fotografe te verwijzen naar het imperfecte dat de mens onvermijdelijk aankleeft, het menselijk tekort, of dit nu aangeboren is of ontstaan door in de loop van het leven opgelopen kwetsuren. Tegelijkertijd schuilt in de blik van het meisje een zekere wijsheid. Als mens moeten we leren leven met onze beperktheden en tekortkomingen lijkt Wolthaus Paauw ons te willen zeggen.

En daarmee is Wolthaus Paauw precies waar ze wezen wil: met haar foto’s hoopt ze ‘mensen te raken in hun eigen, intiemste wezen’. In die opzet is ze met ‘het blauwe meisje’ – in het engels niet voor niets vertaald als ‘the knowing girl’ -dus niet ‘the blue girl’ wat zowel naar droefheid als onschuld zou verwijzen – uitstekend geslaagd. Het is schier onmogelijk om als toeschouwer onverschillig te blijven bij de confrontatie met ‘Het blauwe meisje’.  

tekst: Ingrid Luycks.